Published On: Sal, Ara 5th, 2017

Kadınlarımıza kutlu olsun: Türk kadını 5 Aralık 1934’te seçme seçilme hakkını kazandı




Kadınlarımıza kutlu olsun: Türk kadını 5 Aralık 1934'te seçme seçilme hakkını kazandı

Bugün Türk kadınlarının seçme ve seçilme hakkını kazandıkları gün. Erkeğiyle omuz omuza yaşam ve “gelişim” mücadelesi veren Türk kadını milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkına 5 Aralık 1934’te yapılan anayasa değişikliğiyle kavuştu. Kadınlarımız daha önce yani 20 Mart 1930’da belediye seçimlerinde seçme hakkı kazanmışlardı. 1933’te Köy Kanunu’nda ise muhtar seçme ve köy heyetine seçilme hakkı düzenlendi.

Milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkına ise 5 Aralık 1934’te yapılan anayasa değişikliğiyle kavuştular. 8 Şubat 1935’de ilk defa meclis seçimlerine katılan Türk kadınları mecliste 18 sandalye elde ettiler. Türk kadını bugün de “gerici ve baskıcı bir zihniyet” tarafından önüne çıkarılmak istenilen bütün engellere rağmen Türk erkeği ile el ele geleceğe ve medeniyete doğru ilerleme çabası içindedir.

Kadın haklarının en önemli kısımlarından biri olan seçme ve seçilme hakkının dünya üzerinde nasıl geliştiği hakkında fikrimiz olması açısından aşağıdaki bilgilere bir göz atmakta da yarar görüyoruz.

Kadınların bireysel bir biçimde 1600’lerin ilk yarısında başlayan oy hakkı mücadelesi, örgütlü olarak yavaş yavaş 19. yüzyılda gerçekleşmeye başlamıştı. Tarihi sırasına göre bu mücadele ve kazanımları şöyle gelişti.

Yeni Zelanda 1893: Bir zamanlar kısıtlı yönetimiyle İngiliz bölgesi olan Yeni Zelanda’da 1893 yılında kadınlar aktif seçim hakkını elde etmiştir. Pasif seçim hakkını da ilk olarak 1919 yılında elde etmişlerdir.

Avustralya 1902: Britanya’dan ayrılarak resmen bağımsızlığını ilan eden, yeni kurulmuş Avustralya devleti kadınlara bu hakkı tanımıştır. Böylece Avustralya kadın haklarını kabul eden ilk modern egemen devlet olmuştur.

Finlandiya 1906: 1906 yılında Finlandiya kadın vatandaşlarına seçme ve seçilme hakkı tanıyan ilk Avrupa ülkesi olmuştur. O yıllarda Rusya büyük çarlığına bağlı bir düklük olan Finlandiya, dünyada ilk kadın milletvekillerinin meclise girdiği ülke unvanını da taşır. 1907 yılında 19 kadın milletvekili meclise girmeyi başarmıştır.

Norveç 1913, Danimarka 1915, İzlanda 1915: Danimarka ve o zaman Danimarka’ya bağlı olan İzlanda’da 1915’de kadınlara oy hakkı vermiştir. Dünyada bir kadının bir parlamentoda görev alması ilk kez 1924’de Danimarka’da mümkün olmuştur.

Kanada 1917: Kanada’da Quebec bölgesi hariç, kadınlar 1917’de seçme ve 1920’de seçilme hakkı elde ederken, Quebec’de kadınlara seçme ve seçilme hakkı 1940 yılında verilmiştir.

Litvanya 1919, Azerbaycan 1918, Estonya 1918, Macaristan 1918, Kırgızistan 1918, Letonya 1918, Polonya 1918, Rusya Federasyonu 1918

1917’de Rusya ve eski Sovyet cumhuriyetlerinden bir kısmında da kadınlar seçme ve seçilme hakkı elde etmişlerdir. Bu hak 1918 yılı genel seçimlerinde ilk defa kullanılmıştır

Avusturya 1918: 12 Kasım 1918’de Avusturya kadınlarına oy hakkı vermiş, onu takip eden günlerde 30 Kasım 1918’de Almanya’da kadınların seçme ve seçilme hakkı yasayla garantilenmiş ve 19 Ocak 1919 seçimlerinde kadınlar ilk defa oy kullanmıştır.



Almanya 1918, Gürcistan 1918, İrlanda 1918, Birleşik Krallık 1918

1918 yılında 30 yaşının üstünde olup, bazı özel durumlarda oy kullanabilme hakkını elde etmiş olan, Birleşik Krallık kadınları için tam oy hakkı 1928 yılında sağlanmıştır. Avrupa ulusları içinde ilk kadın başbakan 1979’da seçilen Margaret Thatcher oldu.

Beyaz Rusya 1919, Ukrayna 1919, Lüksemburg 1919, Hollanda 1919, İsveç 1919, Belçika 1919,

ABD 1920: Amerika Birleşik Devletleri’nde 1920 yılında yürürlüğe giren anayasa değişikliği ile ülke genelinde kadınlara oy verme hakkı tanınmış, Kasım 1920’de kadınlar ilk parlamento seçimlerine katılmışlardır.

Çek Cumhuriyeti 1920, Slovakya 1920, Ermenistan 1921, Tacikistan 1924, Moğolistan 1924, Kazakistan 1924, Türkmenistan 1927, Romanya 1929, Ekvator 1929

Kadınlarımıza kutlu olsun: Türk kadını 5 Aralık 1934'te seçme seçilme hakkını kazandı

TÜRKİYE 1930 – 1934: Türkiye’de kadınlar 20 Mart 1930’da belediye seçimlerinde seçme hakkı kazandılar. 1933’te Köy Kanunu’nda muhtar seçme ve köy heyetine seçilme hakkı düzenlendi. Milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkına ise 5 Aralık 1934’te yapılan anayasa değişikliğiyle kavuştular. 8 Şubat 1935’de ilk defa meclis seçimlerine katılan Türk kadınları mecliste 18 sandalye elde ettiler.

Brezilya 1932, İspanya 1931, Sri Lanka 1931

İlk kadın devlet başkanı 1960’da göreve gelen Sri Lankalı Sirimavo Bandaranaike’dir.

Portekiz 1931, Şili 1931, 1946, Tayland 1932, Uruguay 1932, Maldivler 1932, Küba 1934, Myanmar 1935, Filipinler 1937, Özbekistan 1938, Bolivya 1938, 1952, El Salvador 1939

Fransa 1944: Fransa’da 4 Ekim 1944’de yapılan yasa değişikliğiyle kadınlara seçme ve seçilme hakkı verildi. 29 Nisan 1945’te ilk defa belediye seçimlerine katılan kadınlar 21 Ekim 1945’te de ilk defa parlamento seçimlerinde oy kullandılar.

İtalya 1945: 1925’de belediye seçimlerinde oy kullanmaya başlayan İtalyan kadınları 1945’da ilk genel seçimlere katıldılar.

Japonya 1945, Sırbistan 1946, Montenegro 1946, Singapur 1947

Arjantin 1947, Meksika 1947, Pakistan 1947, İsrail 1948, Güney Kore 1948, Bosna Hersek 1949, Çin 1949, Yunanistan 1949, Suriye 1949, Hong Kong 1949, Hindistan 1950, Lübnan 1952, Mısır 1956, Malezya 1957, Tunus 1959, Kıbrıs 1960, Paraguay 1961, Monaco 1962, Cezayir 1962, Uganda 1962, Zambia 1962, Afganistan 1963, Fas 1963, İran 1963, Libya 1964, Sudan 1964, Yemen 1967

İsviçre 1971: İsviçre’de kadınların seçme ve seçilme hakkını elde etmesi 7 Şubat 1971’de gerçekleşirken İsviçre’ye bağlı Appenzell kantonunda ise 1990’ı bulmuştur.

Irak 1980, Lihtenştayn 1984, Katar 2003, Kuveyt 2005, Birleşik Arap Emirlikleri 2006

Suudi Arabistan 2011: Hayatını kaybeden Kral Abdullah Bin Abdulaziz’ın 25 Eylül 2011 yılında yaptığı değişiklikle kadınların 2015 seçimlerine katılmasının önü açılmış, kadınlar seçme ve seçilme hakkını elde etmişti. Kadınlar İlk Kez Oy Kullandı. Suudi Arabistan’daki kadınların hem aday hem de seçmen olarak ilk kez katıldıkları belediye seçimleri yapıldı. Bu seçimlerde kadınların ilk kez aday olmasına da izin verildi.

 


Leave a comment

XHTML: You can use these html tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>